Brein Centraal Leren: revolutionair?

Een nuchtere en eerlijke visie naar opleiden

Brein Centraal Leren, BCL, is een leermethode. Zoals de uitdrukking het zelf al aangeeft, vertrekt leren vanuit het brein. M.a.w. het brein wordt centraal geplaatst als we het hebben over rendementsvol leren. Met dit opiniestuk wil Xtra Time aan opleiders, ouders en spelers een eerlijk en nuchter beeld scheppen over leren, BCL en de link met bewegen.

Vandaag lees en zie je heel veel over ‘braintraining’ en BCL gelinkt aan voetbal. Iedereen is opeens expert na het volgen van een clinic en claimt je daarnaast beter te maken dankzij deze leermethode. Het lijkt wel of deze aanpak DE (enige) manier is geworden om betere voetballers (EN zelfs studenten) te vormen. Oefenstof wordt als revolutionair verkocht en wie het niet doet, is niet mee… Waarheid of iets te veel marketing- en gat-in-de marktpolitiek?

Brein Centraal Leren is een mooie titel/verzamelnaam voor wat leerkrachten in het onderwijs dagelijks toepassen. Het gaat uit van een aantal, vrij logische, pijlers. (zie afbeelding onderaan) Deze leermethode toepassen in de sport is ook geen revolutie op zich! Elke coach die het een beetje goed meent, gebruikt trainingsideeën waarbij het brein wordt aangescherpt. De uitdaging zit hem erin om doordacht, gestructureerd en progressief aan de slag te gaan. M.a.w. de algemene leerprincipes met gezond verstand toepassen en vooral reflecteren over het rendement ervan binnen de opleidingsmomenten. Boeken, DVD’s, clinics kunnen je zeker een leidraad bieden. Neem echter nooit zomaar iets over en ga in de eerste plaats aan de slag met datgene waar jij in gelooft en achter staat en geef er je persoonlijke toets aan.

HET trainingsmodel bestaat niet! Laat je dus ook niet misleiden door marketingstrategieën en/of ontmoedigen door het gegoochel met stoere en grote woorden. (Prof)voetballer worden doe je niet via 1 specifieke opleiding of een vermeend revolutionair trainingsgadget. Clubs, coaches en/of organisaties die dit claimen, hebben de kijk op diversiteit verloren en zijn vaak ook iets te veel bezig met zelfverheerlijking.
Geloven in je missie/visie en deze uitbouwen, biedt zeker een meerwaarde, omdat we in diversiteit meer mensen kunnen bereiken en kansen kunnen bieden.
Extra trainingsaanbod en specifieke materialen/methodes kunnen zeker bijdragen aan de leerontwikkeling, op voorwaarde dat het als middel wordt aangeboden, de sporter er plezier aan beleeft, erin gelooft en de aandacht voor doelgericht trainen/leren primordiaal is. Ouders en kinderen DUIDELIJKHEID en EERLIJKHEID bieden: DAT staat centraal.
Vergeet niet dat er op de zand- en stadspleintjes evenveel talenten werden/worden gevormd dan in de meest prestigieuze trainingscentra ter wereld. Nederigheid en nuchterheid vanuit de opleidingsmodellen lijkt me dus zeker op zijn plaats.

Trainen en leren bewandelt dus vele mogelijke wegen, maar het kenmerkt zich altijd doordat het persoonlijk, eenvoudig en rechttoe rechtaan is van natuur. Laat het ons dan ook niet moeilijker maken…

Hieronder vind je een beknopte, logische en herkenbare uitleg over ‘leren’ en de koppeling van bewegen aan leren.

Leren doen we elke dag en is dus oneindig. Soms leren we iets al doende, soms onbewust, dan weer heel bewust. Soms willen we iets leren, soms moeten we iets leren. De context van leren is zeer bepalend opdat we de leerinhoud daadwerkelijk in ons langetermijngeheugen kunnen opbergen.

Leren op zich kan als fijn ervaren worden, maar vaak ook als saai en verplicht. De emotie en motivatie om iets te leren, zal dus ook een grote rol spelen in het leerproces.

Leren is zeer individueel. Vooral de manier om iets geleerd te krijgen, verschilt van persoon tot persoon. Sommigen leren al doende, anderen moeten het gezien hebben, een ander moet het kunnen horen, uitleggen, … 1 all in leermethode bestaat niet.

Leren wil zeggen dat je fouten zult maken en vooral mag maken. Leren moet vetrekken vanuit een positief en ongedwongen leerklimaat en niet zozeer vanuit een prestatieklimaat. Kinderen moeten de attitude verwerven dat ze geloven in hun leerproces en dat hoe goed ze zijn, ondergeschikt is aan hoe goed ze kunnen/willen worden. Met dromen is ook niets fout…

Sport en bewegen kan wat men noemt de basis bij een krachtige leeromgeving zijn: bloed stroomt door de aderen, zuurstof wordt naar de hersenen gestuurd… Sport wordt daarnaast vaak ervaren als fijn en spannend. Uitdagende oefeningen zorgen voor focus, motivatie, wilskracht, …  Vaardigheden die ver buiten de lijnen van een sportveld dienst doen.

Maar toch… sporten en bewegen met aandacht om naast het sporttechnische ook het brein te ontwikkelen?

Het is wel degelijk mogelijk om (cognitieve) vaardigheden: beslissingen nemen, focus houden, multitasken, zelfmotivatie, kansen afwegen, synthetiseren, zelfbewustheid, remming, zelfstandig werken, in groep werken, initiatief nemen, … aan te leren tijdens het bewegen. Sterker nog: vaak lukt het ons dus beter tijdens het sporten dan dat we achter een bureau zitten. Laat kinderen zelf beslissen wanneer de oefening start, stopt, moet bijgeschaafd worden… Zo een moeilijke materie is dat volgens mij niet voor opleiders/begeleiders. In het basisonderwijs doen kinderen dit dagelijks.

Het is maar een kleine stap om beweging en trainen te koppelen aan pakweg ‘leren’ op school. Een complexe beweegoefening die al doende wordt aangeleerd op een sportveld, kan kort daarop gebruikt worden om in de les Nederlands in schemavorm uit te schrijven, om in x-aantal zinnen samen te vatten, om vanuit een uitgeschreven tekst de kernwoorden te markeren. Voorkennis oproepen en associatie zijn belangrijke leerinstrumenten. Het vraagt enkel wat overleg en samenwerking tussen mensen.

Je kunt het niet zo gek bedenken of er bestaat wel een middel om cognitieve vaardigheden te linken aan motorische vaardigheden. Handig om weten is dat beide vaardigheden dezelfde neurale netwerken gebruiken. A beïnvloedt B en andersom…

Specialisten/onderzoekers inzake hersenactiviteit staan steeds verder in het onderzoek naar de link tussen leren en bewegen. Toch moet men voorzichtig blijven met het aanhalen van wetenschappelijke zekerheden: daar waar de ene studie A zegt, vind je elders een studie die het tegendeel beweert of de resultaten afzwakt. Wat zeker is, is dat bewegen een positieve invloed heeft op leren en onthouden. Gezonde voeding, voldoende slaap, … hebben dat echter ook. Een gezonde interesse in deze materie naast een portie nuchterheid zijn zeker een absolute meerwaarde voor elke opvoeder/opleider. Gebruik je kennis echter als middel en niet als doel op zich…

Hieronder een illustratie met de pijlers van BCL en een filmpje over de werking van het brein.

BCL fundamentals